Amerika’da Habeas Corpus İçin Ücretsiz Avukat Var mı? ICE Gözaltısındaki Yakınınız İçin Rehber

Amerika’da habeas corpus için ücretsiz avukat var mı? Bazen. Kimsenin buna hakkı yok; ICE de göçmenlik mahkemesi de avukat atamaz. Ancak federal hakim, avukat tutamayan bir ICE tutuklusuna avukat atayabilir ve 2026’da birçok federal mahkeme bunu düzenli olarak yapıyor.

Türkiye’den gelen birçok aile bu soruyu CMK avukatını ya da baronun adli yardımını düşünerek soruyor. Türkiye’de ceza soruşturmasında avukat tutamayan şüpheliye, istemesi halinde baro bir müdafi görevlendirir. Hukuk davalarında ise adli yardım, harç ve giderlerden geçici muafiyet sağlar; gerekirse ücreti sonradan ödenmek üzere avukat da temin edilir (İstanbul 2 No’lu Barosu). ABD’de göçmenlik gözaltısının bunlara birebir karşılığı yok. Ancak federal habeas davasında benzer iki kapı var: harçtan muafiyet ve hakimin atadığı avukat.

Bu rehber kimin karar verdiğini, hangi mahkemelerin avukat atadığını, harç muafiyeti formunun neler istediğini ve dilekçeyi bekleten hataları anlatıyor. Avukat tutmayı düşünüyorsanız ücretler habeas corpus maliyeti ve süresi rehberimizde; bu sayfa ödeme gücü olmayan aileler için.

Son güncelleme: 26 Ekim 2026. O tarihte geçerli federal kanunlar, mahkeme emirleri ve kamuya açık dava kayıtları esas alınmıştır.

Amerika’da Devlet Avukat Atar mı?

Hangi mahkemede olduğunuza bağlı. ICE gözaltısındaki bir kişinin dosyası iki yolda ilerler: göçmenlik mahkemesindeki sınır dışı işlemleri ve, açılırsa, federal mahkemedeki habeas corpus davası. Ücretsiz avukat kuralları ikisinde farklıdır.

Göçmenlik Mahkemesinde: Hayır

Yakınınız sınır dışı işlemlerinde avukatla temsil edilebilir, ancak masrafı devlete ait değildir (8 U.S.C. § 1362). Kendini savunamayacak durumda olduğu tespit edilen kişiler için sınırlı bir program dışında göçmenlik hakimleri avukat atamaz; ICE ise hiçbir zaman atamaz. Dizilerde duyduğunuz “avukat tutamazsanız size bir avukat atanacak” cümlesi ceza davaları içindir.

Bazı şehirlerin kendi programları var. New York’ta NYIFUP, ICE tarafından gözaltına alınan ve göçmenlik mahkemesinde davası olan bazı New York sakinlerine ücretsiz avukat sağlıyor (New York Belediyesi rehberi). Bu programlar habeas davasını değil, göçmenlik mahkemesindeki dosyayı hedefler.

Federal Mahkemede: Hakim Atayabilir

Habeas dilekçesi ayrı bir mahkemede görülen ayrı bir davadır. Ceza Adaleti Yasası (Criminal Justice Act) kapsamındaki 18 U.S.C. § 3006A(a)(2)(B) uyarınca federal hakim, adaletin gerektirdiği durumlarda § 2241 kapsamında başvuran ve mali gücü yetmeyen kişiye avukat atayabilir. Bu avukat genellikle Federal Kamu Savunma Ofisi’nden (Federal Public Defender) ya da mahkemenin özel avukat listesinden gelir ve ücretini mahkeme öder. Yani iki şart var: yakınınız avukat tutamayacak durumda olmalı ve hakim avukata ihtiyaç olduğuna karar vermeli.

Hakimler ikinci şartı farklı değerlendirir. Kaliforniya Merkez Bölge Mahkemesi’nde bir hakim, Nisan 2026’da habeas davalarında mutlak bir avukat hakkı olmadığını hatırlattı ve kararın, dilekçe sahibinin iddialarını yardımsız anlatıp anlatamayacağına, davanın karmaşıklığına ve başarı ihtimaline bağlı olduğunu yazdı (Dhiman v. Marin). Yakınınız İngilizce bilmiyorsa bu nokta önem kazanabilir.

2026’da Hangi Federal Mahkemeler Avukat Atıyor?

Bazı mahkemeler bu talepleri artık tek tek değerlendirmiyor. Tablo, 26 Ekim 2026 itibarıyla mahkeme emirlerinde ve kamuya açık dava kayıtlarında görülen uygulamaları özetliyor.

Bu uygulamalar hızla değişiyor, bazıları yalnızca kesinleşmiş sınır dışı kararı olanları kapsıyor ve hakim mali durumdan emin olmazsa geçici görevlendirme geri alınabiliyor. Önemli olan, ailenin yaşadığı eyalet değil, yakınınızın bugün tutulduğu yerdeki mahkemedir.

İlk Adım: 5 Dolarlık Harçtan Muafiyet

Harç muafiyeti, 28 U.S.C. § 1915 uyarınca in forma pauperis (IFP) başvurusuyla istenir. Türkiye’deki adli yardımın harç ayağına benzer: önce 5 dolarlık habeas harcını kaldırır. Birçok mahkemede bir işi daha vardır: hakimin avukat atamadan önce okuduğu mali kayıttır. Utah’ın emri bunu açıkça söylüyor. National Immigration Project’in Ağustos 2026 habeas paketi de bazı mahkemelerin avukat atamak için IFP başvurusunu şart koştuğunu ve başvuru kabul edilirse tebligatı mahkemenin yaptığını belirtiyor.

Form Neleri Soruyor?

Formlar mahkemeden mahkemeye değişir, ama çoğu aynı bilgileri ister:

• Yakınınızın tesisteki kantin hesabının (commissary) bir görevli tarafından imzalanmış dökümü ya da hesap olmadığına dair imzalı bir beyan.
• Son bir yılda herhangi bir kaynaktan gelen para.
• Nakit ve banka hesaplarındaki para.
• Ev ya da tamamen ödenmiş araba gibi değerli mal varlıkları.
• Aylık giderler, bakılan kişiler ve borçlar. Reşit olmayan çocuklar yalnızca baş harfleriyle yazılır.

Aileler telefon ve temel ihtiyaçlar için kantin hesabına sık sık para yatırır. Bu yatırımlar hesap dökümünde görünür; formdaki cevaplar dökümle uyuşmalı. Mal varlığı soruları da ABD ile sınırlı değildir: örneğin Louisiana Batı Bölge formu sahip olunan tüm varlıkların listelenmesini ister. Türkiye’deki bir ev, araba ya da banka hesabı da bu sorulara girer ve eksik beyan tutarsızlık yaratır.

Formlar İngilizce

Federal mahkeme formları İngilizcedir ve mahkeme İngilizce çalışır. Formu Türkçe bilen bir avukata ya da kuruluşa kontrol ettirmek hataları azaltır. Yakınınız İngilizce bilmiyorsa bunu avukat atanması talebinde mutlaka belirtin; hakimin değerlendirdiği konulardan biridir.

Örnek: Louisiana Batı Bölge Mahkemesi Formu

Louisiana’daki ICE dilekçelerinin çoğuna bakan federal mahkemenin, mahkumlar ve ICE tutukluları için ayrı bir IFP başvuru formu var. Form, tüm varlıkları gösteren yeminli bir beyan ve son altı ayın onaylı hesap dökümünü istiyor. Mahkemenin kuralları avukatsız başvurularda kendi formlarının kullanılmasını şart koşuyor; yanlış formla yapılan başvuru, 2026’daki bir Pine Prairie dosyasında görüldüğü gibi eksiklik bildirimi alıyor. Başvuru reddedilirse ICE tutuklusu, diğer hukuk davalarındaki 405 doları değil, 5 dolarlık habeas harcını öder.

ICE Tutuklularına Taksit Uygulanmaz

Federal mahkemede dava açan mahkumlar harcı genellikle Cezaevi Davaları Reform Yasası (Prison Litigation Reform Act) uyarınca aylık taksitlerle öder. Bu sistem burada uygulanmaz. Beşinci Daire Ojo v. INS (1997) kararında, göçmenlik ihlali nedeniyle tutulan kişinin bu yasa anlamında “mahkum” (prisoner) olmadığına karar verdi; diğer daireler de aynı görüşte. Louisiana Batı Bölge formu da ICE tutukluları için aynısını söylüyor.

5 Doları Ödemek mi, Muafiyet İstemek mi?

Aileniz 5 dolar ödeyebiliyorsa, ödemek genellikle dosyayı açtırmanın en hızlı yoludur. Muafiyet, mahkemeden avukat atamasını da istiyorsanız ek uğraşa değer.

Doğruluk, tutardan daha önemlidir. Şubat 2026’da New York Batı Bölge Mahkemesi’nde bir hakim dosyayı kapattı; çünkü dilekçede kişinin tam zamanlı bir işi olduğu yazıyordu, muafiyet başvurusunda ise hiç geliri yoktu (Babaka dosyası). Texas Batı Bölge Mahkemesi’nde de çek hesabında 25.000 dolar olduğunu beyan eden kişinin muafiyet talebi, başvurudan iki gün sonra reddedildi; harç süresinde ödendi ve dava devam etti (Morales v. Watkins).

Mahkemeden Avukat Nasıl İstenir?

Kalıcı bir programı olmayan mahkemelerde avukat, dilekçeyle birlikte ya da kısa süre sonra verilen bir avukat atanması talebiyle (motion to appoint counsel) istenir. Talep genellikle üç şeyi anlatır:

• Yakınınızın avukat tutamadığını; dayanak olarak harç muafiyeti başvurusu.
• Davanın neden yardımsız yürütülemeyeceğini: ICE’ın dayandığı gözaltı kuralı, dil engeli, sağlık sorunları ya da gözaltı süresi.
• Ücretsiz avukat bulmak için yapılan girişimleri ve neden sonuç vermediklerini.

National Immigration Project paketi örnek bir talep içeriyor ve başvurulan her kuruluşun ya da gönüllü avukatın yazılmasını öneriyor. Gözaltındaki kişi kendisi başvuramıyorsa, genellikle eşi veya anne babası olan bir “next friend” (yakın dost) dilekçeyi ve bu talepleri onun adına verebilir; başkası adına kimlerin dava açabileceğini rehberimizde anlattık. Mahkeme yine de harcı ya da imzalı bir başvuruyu bekler: New York Güney Bölge Mahkemesi, next friend dosyalarında bunun için 30 gün süre verdi (Ndoye v. Joyce).

Harç ya da Form Eksikse Ne Olur?

Ne 5 dolar ne de muafiyet başvurusu ile gelen bir dilekçe hemen reddedilmez, ama bekletilir. Bu bekleme haftalar sürebilir.

Bir New Jersey Dosyasında Yedi Hafta

24 Nisan 2026’da New Jersey Bölge Mahkemesi’ne avukatsız bir habeas dilekçesi verildi. Mahkeme aynı gün kişinin New Jersey dışına nakledilmemesini emretti, ama ertesi gün dosyayı idari olarak kapattı; mahkemeye göre ne geçerli bir muafiyet başvurusu ne de 5 dolar vardı. Sonraki başvurular, mahkemenin zorunlu formunda olmadığı ya da yeterli mali bilgi içermediği için kabul edilmedi. Başvuru ancak 12 Haziran’da kabul edildi; mahkeme dosyayı yeniden açtı ve hükümete cevap için yedi gün verdi. 8 Temmuz’da dilekçe kabul edildi ve 24 saat içinde tahliye emredildi (Seminario Cajal v. DHS).

Form sorunu, hakimin gözaltının kendisine bakmaya başlamasını yaklaşık yedi hafta geciktirdi. Her dosya farklıdır ve bu sonuç başka dosyalar için bir öngörü değildir. New Jersey’deki dosyalar için Newark Delaney Hall rehberimize de bakabilirsiniz.

Diğer Mahkemeler Ne Yaptı?

Bunların hepsi düzeltilebilir, ama zaman kaybettirir: posta tesis, mahkeme kalemi ve aile arasında gidip gelir ve dosya kapalıyken hiçbir hakim gözaltıya bakmaz. ICE yakınınızı bu sürede başka yere naklederse yetkili mahkeme de değişebilir; ICE transferinden sonra habeas davasının nerede açılacağını ayrıca anlattık. Harcı ya da başvuruyu dilekçeyle birlikte gönderin ve her şeyin bir kopyasını saklayın.

Mahkeme Avukat Atamazsa Ne Yapılabilir?

Mahkemenin talebi reddetmesi davayı bitirmez. Dilekçe avukatsız devam edebilir ve dava karmaşıklaşırsa talep yenilenebilir. Diğer seçenekler:

• Konsolosluk. Dışişleri Bakanlığı’nın konsolosluk rehberine göre konsolosluklar vatandaş adına avukat tutup dava takip edemez; ancak avukat veya tercüman gibi yardımcı olabilecek kişilerin iletişim bilgilerini verebilir ve talep halinde tutulan vatandaşla görüşebilir (Dışişleri Bakanlığı rehberi). New York Başkonsolosluğu’nun görev bölgesi New York, New Jersey, Delaware ve Pennsylvania’yı kapsıyor (New York Başkonsolosluğu). Yakınınızın Türkiye’ye karşı bir iltica başvurusu varsa, konsoloslukla iletişime geçmeden önce avukatına danışın.
• Kar amacı gütmeyen kuruluşlar. EOIR, göçmenlik mahkemelerine göre bir ücretsiz hukuki hizmet sağlayıcıları listesi yayımlıyor. Bu kuruluşların çoğu sınır dışı davalarıyla ilgilenir ve federal habeas davası almayabilir; doğrudan sorun.
• Ücretsiz araçlar. National Immigration Project ve ortak kuruluşların DetentionHelp aracı, harç muafiyeti formu ve isteğe bağlı avukat atanması talebiyle birlikte bir habeas dilekçesi hazırlıyor.
• Ücretli temsil. Uzmanlık alanlarımız hangi gözaltı sorunlarıyla ilgilendiğimizi gösteriyor.

Avukatsız başvuru mümkündür, ama riskleri gerçektir. Pro se habeas corpus başvurusunun sorunlarını ve ICE gözaltısında habeas avukatının ne yaptığını ayrı rehberlerde anlattık.

Sık Sorulan Sorular

Avukat Tutamıyorsanız Şimdi Ne Yapmalısınız?

Önce tesisin hangi federal mahkemeye bağlı olduğunu ve o mahkemenin bir atama programı olup olmadığını öğrenin. Ardından dilekçeyi 5 dolarla ya da eksiksiz bir muafiyet başvurusuyla, mahkeme kabul ediyorsa avukat atanması talebiyle birlikte gönderin. Habeas corpus ve ICE gözaltısı rehberimiz federal süreci anlatıyor; hakkımızda sayfamız da bu dilekçeleri kimin hazırladığını açıklıyor.

Kontrol Notu

26 Ekim 2026’da hazırlandı. Mahkeme uygulamaları bu tarihte geçerli emirlere dayanır: Utah Bölge Mahkemesi’nin 26-005 sayılı Genel Emri (20 Nisan 2026), Arizona Bölge Mahkemesi’nin 26-05 sayılı Genel Emri (19 Şubat 2026) ve Louisiana Batı Bölge Mahkemesi’nin Standing Order 1.73’ü (10 Nisan 2026). Mahkeme belgeleri İngilizcedir. Dava örnekleri kamuya açık kayıtlardan alınmıştır; New Jersey dosyası dışında yalnızca dosyalanan işlemleri gösterir. Türk hukukuna ilişkin bilgiler genel karşılaştırma içindir. Atama programları değişebilir; güvenmeden önce mahkemenin güncel emirlerini kontrol edin.

Kaynaklar

1. 8 U.S.C. § 1362, Right to counsel, ABD Kanunları, Cornell Legal Information Institute; erişim 26 Ekim 2026.
2. 18 U.S.C. § 3006A, Adequate representation of defendants, ABD Kanunları, Cornell Legal Information Institute; erişim 26 Ekim 2026.
3. General Order 26-005, Appointment of Counsel for Immigration Detainees Seeking Habeas Relief Under 28 U.S.C. § 2241, Utah Bölge Mahkemesi. 20 Nisan 2026.
4. General Order 26-05, Appointment of the Federal Public Defender for Habeas Petitions Under 28 U.S.C. § 2241, Arizona Bölge Mahkemesi. 19 Şubat 2026.
5. Application to Proceed In Forma Pauperis, Prisoners and ICE Detainees, Louisiana Batı Bölge Mahkemesi; erişim 26 Ekim 2026.
6. Habeas Explainer Packet, National Immigration Project. Ağustos 2026.
7. Ojo v. INS, 106 F.3d 680 (5th Cir. 1997), ABD Beşinci Daire Temyiz Mahkemesi.
8. Seminario Cajal v. U.S. Department of Homeland Security, No. 1:26-cv-04545 (D.N.J.). 24 Nisan 2026’da açıldı; 8 Temmuz 2026 tarihli karara kadar incelendi.
9. Yurt Dışına Seyahat Edecek T.C. Vatandaşlarına Konsolosluk Rehberi, T.C. Dışişleri Bakanlığı; erişim 26 Ekim 2026.
10. Adli Yardım bilgilendirmesi, İstanbul 2 No’lu Barosu; erişim 26 Ekim 2026.